Ένας "σκασμός " από Ζαπατίστας..

                                                  Mετάφραση, επιμέλεια : Σύλβια Βαρνάβα

Πριν από 22  χρόνια,την 1η Γενάρη του 1994, σε μια άμεση διαμαρτυρία εναντίον της τότε πρόσφατα υπογεγραμμένης Συμφωνίας του Ελεύθερου Εμπορίου Βόρειας Αμερικής, εξεγερμένοι αγρότες Μάγια, που είχαν μόνοι τους οργανωθεί,κατέλαβαν έναν αριθμό από μικρές και μεγάλες πόλεις στην Τσιάπας, στην απομακρυσμένη νοτιοανατολική γωνιά του Μεξικού. Ζητούσαν δικαιώματα για τους αυτόχθονες πληθυσμούς του Μεξικού, οι οποίοι αντιμετώπιζαν για πολύ καιρό άδικη μεταχείριση και θεωρούσαν ότι με αυτή την εμπορική, οικονομική συμφωνία θα υπέφεραν ακόμη περισσότερο.

Ονομάζοντας τον εαυτό τους Ζαπατίστας από τον Emiliano Zapata, τον κύριο ηγέτη της μεξικανικής επανάστασης του 1910, παρουσιάστηκαν ως ένα λαϊκό κίνημα, που έκανε ανοιχτά έκκληση για μια νέα επανάσταση στο Μεξικό, η οποία θα αντικαθιστούσε μια κυβέρνηση, η οποία όπως υποστήριζαν δεν είχε καμία επαφή με τις ανάγκες του λαού της.

Ο χαρισματικός ηγέτης του EZLN γνωστός ως Υποδιοικητής Μάρκος, με την πίπα και την μπαλακλάβα του, σύντομα έγινε το πρόσωπο σύμβολο για τον αγώνα των ιθαγενών. Μετά την δολοφονία του δασκάλου Ζαπατίστα Galeano από παραστρατιωτικές ομάδας το 2014, ο υποδιοικητής Μάρκος παραιτήθηκε από εκπρόσωπος των Ζαπατίστας ανακοινώνοντας τον συμβολικό θάνατο του Μάρκο,ς μετονομάζοντας τον εαυτό του σε Galeano.  

Υπάρχει μια μόνο τρύπα από σφαίρα σε ένα κάγκελο στον δεύτερο όροφο του δημοτικού μεγάρου στη νότια πόλη του Μεξικού, στη Σαν Κριστόμπαλ ντε λας Κάσας.

Είναι το μόνο που απομένει από τα γεγονότα της Πρωτοχρονιάς του 1994, όταν εισέβαλαν ένοπλοι αντάρτες στο κτίριο εκπλήσσοντας τους πάντες. 

Οι μάχες ήταν βραχύβιες, καθώς στάλθηκε αμέσως ο στρατός για να αποκαταστήσει την τάξη. Λιγότερο από δύο εβδομάδες αργότερα, η Καθολική Εκκλησία διαπραγματεύτηκε μια ασταθή κατάπαυση του πυρός.

Ο στρατός κλήθηκε άμεσα για να επαναφέρει την τάξη.

Στην εφημερίδα της Concepcion Villafuerte επέλεξαν τότε οι Ζαπατίστας να δημοσιεύσουν τα αιτήματά τους. «Τα πρώτα έξι βασικά αίτηματά τους ήταν : γη, στέγη, τροφή, υγεία, εκπαίδευση και εργασία», θυμάται η κα Villafuerte.

«Tα υπόλοιπα ήταν πιο γενικά, αφορούσαν το σύνολο του Μεξικό: δικαιοσύνη, δημοκρατία και  ελευθερία  Ήταν οι βασικές ανάγκες για όλους, για όλους τους φτωχούς ανθρώπους, όχι μόνο για τους Ιθαγενείς».

Η Concepcion Villafuerte

Την ρωτάμε πόσοι από τους στόχους αυτούς έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. 

"Κανένας από αυτούς", απαντάει βλοσυρά.  "Αλλά, ούτε έχουν επιτευχθεί και για άλλους Μεξικανούς."

"Σήμερα έχουμε μια μεγαλύτερη οικονομική κρίση από ό, τι το '94. Και δεν είναι μόνο μια οικονομική κρίση, είναι μια κρίση στην εκπαίδευση, στην υγειονομική περίθαλψη."

Απ’όταν τελείωσε η μάχη, εξηγεί η ίδια, οι Ζαπατίστας έχουν δημιουργήσει τις δικές τους αυτόνομες κοινότητες, που ονομάζονται Caracoles, οι οποίες είναι ανεξάρτητες από την τοπική αυτοδιοίκηση και βρίσκονται στη γη, που πήραν πίσω από τους μεγάλους γαιοκτήμονες τη δεκαετία του 1990.

"Νομίζω ότι οι Ζαπατίστας είναι σε καλύτερη κατάσταση από ό, τι είμαστε εμείς", προσθέτει η κα Villafuerte.

Πολλές γυναίκες έπαιξαν βασικό στο κίνημα, με πολλές από αυτές να γίνονται διοικήτριες.

Η μικρή κλινική των Ζαπατίστας στην περιοχή Oventic

 

Είκοσι δύο χρόνια έχουν περάσει από τότε που οι Ζαπατίστας κήρυξαν τον πόλεμο στη μεξικανική πολιτεία, επειδή υπέγραψε τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής (NAFTA), κλείνοντας οριστικά την αγροτική μεταρρύθμιση τροποποιώντας το άρθρο 27 του Συντάγματος, καθώς και για την έλλειψη οργανώσεων που θα διασφάλιζαν τις δίκαιες εκλογές στο Μεξικό. Την πρώτη ημέρα του 1994, ο EZLN πολέμησε και κατέλαβε τους δήμους  San Cristóbal, Ocosingo, Las Margaritas, Altamirano, Chanal, Huixtán και Oxchuc στην Τσιάπας. Ο επίσημος αριθμός των νεκρών του ένοπλου αγώνα ήταν 56 θύματα, στην πλειονότητά τους νέοι αυτόχθονες αντάρτες. Ο EZLN είχε επίσης απαγάγει και τον πρώην κυβερνήτη της Τσιάπας, Absalon Castellanos Domínguez, μαζί με τη σύζυγό του και τον αδελφό του. Οι όμηροι απελευθερώθηκαν αργότερα, χωρίς να έχουν πάθει κάτι.  

Οι Ζαπατίστας ανέμεναν, πως ο ένοπλος αγώνας τους θα ξεσήκωνε και άλλους αντάρτες  «κρυφών πυρήνων» σε όλο στο Μεξικό. Νόμιζαν ότι οι οργανώσεις αγροτών και συνδικάτων, θα τους ακολουθούσαν και θα ξεσηκώνονταν, ξεκινώντας ένα επαναστατικό πόλεμο εναντίον της κυβέρνησης. Πράγματι, η έκκληση αντήχησε σε πολλά μέρη του Μεξικού και άλλες εμπόλεμες ομάδες, συνδικάτα, αγρότες και κοινωνικές οργανώσεις εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους στον EZLN. Αλλά γρήγορα έγινε σαφές ότι κάτι τέτοιο, δεν ήταν αρκετό για να ανατρέψει το αυταρχικό καθεστώς του PRI και ότι η νίκη με στρατιωτικά μέσα δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί. Η επανάσταση που αναμενόταν δεν συνέβη και πολλοί διέγνωσαν την πλήρη αποτυχία των Ζαπατίστας.

Αντ 'αυτού, η αρχική εξέγερση προκάλεσε μια ακανόνιστη ροή γεγονότων. Τη σύντομη περίοδο του ένοπλου αγώνα ακολούθησε μια φάση έντονων και περίπλοκων ειρηνευτικών συνομιλιών, που κατέληξαν στις συμφωνίες του Σαν Αντρές.  Αρκετές κατασταλτικές πράξεις διαπράττονταν από παραστρατιωτικές ομάδες εναντίον όσων τάσσονταν με τους Ζαπατίστας, συμπεριλαμβανομένης της επαίσχυντης δολοφονίας των 45 άοπλων αυτόχθονων γυναικών και παιδιών, που προσεύχονταν σε μια εκκλησία στο χωριό Acteal. Ακολούθησε η κοροϊδία ότι συμπεριλήφθηκαν στο Σύνταγμα του Μεξικού τα δικαιώματα των αυτόχθωνων κατοίκων. Δολοφονήθηκε η ακτιβίστρια ανθρώπινων δικαιωμάτων Digna Ochoa,  η οποία υπερασπιζόταν τους πολιτικούς κρατούμενους Ζαπατίστας  (ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας του Μεξικού, είχε καταλήξει στην απόφαση, ότι η ακτιβίστρια πυροβόλησε τον εαυτό της με ένα πιστόλι,  ένα συμπέρασμα που κανείς δεν πιστεύει, καθώς η σφαίρα είχε εισχωρήσει  από την αριστερή πλευρά του κεφαλιού της και η Digna ήταν δεξιόχειρας ). Πραγματοποιήθηκαν πολλές κινητοποιήσεις (μερικές από αυτές σε εθνικό επίπεδο), που ακολουθούνταν από μεγάλες περιόδους σιωπής, όταν ο EZLN επέστρεφε στους λόφους (η σιωπή έγινε ένα τελετουργικό, καθώς χρησίμευσε και για να ιντριγκάρει τη μεξικανική κυβέρνηση για τις επόμενες δράσεις των Ζαπατίστας).

Φώτογραφία από την κοινότητα La Illusion, μία από τις 35 ή περισσότερες αυτόνομες κοινότητες των Ζαπατίστας ψηλά στα βουνά της Τσιάπας. Η La Illusion είναι 5 ώρες από την San Cristobal de las Casas. Οι Ζαπατίστας φορούν μάσκες και καλύπτουν τα πρόσωπά τους ως μορφή διαμαρτυρίας και αντίστασης, αυτοκαλούνται «Απρόσωποι» μετατρέποντας την ανωνυμία σε μια πηγή ενέργειας. Όταν ρωτήθηκαν για τις μάσκες, απάντησαν : "Έχουμε καλύψει τα πρόσωπά μας, για να μας δουν. Πεθαίνουμε για να ζήσουμε"

Πολλά από όσα συνέβησαν αυτά τα 22 χρόνια αποτελούν σημαντικούς σταθμούς, που οδήγησαν στην αυτοοργάνωση των Ζαπατίστας  και την δημιουργία των αυτόνομων Καλών Κυβερνήσεών τους. Αποτελεί ακόμη εκπληκτικό το γεγονός,  ότι οι αυτόχθονες πληθυσμοί από την Τσιάπας ξαφνικά ξεσηκώθηκαν μετά από αιώνες, που υπέφεραν ήσυχα τις άθλιες συνθήκες φτώχειας, καταπίεσης και εγκατάλειψης και δεν είναι πολύ σαφές ακόμη, πώς ακριβώς συνέβη κάτι τέτοιο. Δεν είναι πολύ σαφές πώς ακόμη και οι Ζαπατίστας, που πολλοί από αυτούς δεν κρατούσαν τίποτε περισσότερο από όπλα -παιχνίδια σκαλιστά από ξύλο, ξαφνικά έφτασαν στο επίκεντρο αυτού του αντικαπιταλιστικού αγώνα.

Ενώ η επανάσταση δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ με τον τρόπο που ανέμεναν το 1994 οι Ζαπατίστας, η ιδεολογία τους έχει ισχυρή παρουσία στην Τσιάπας και στο Μεξικό. Συνεχίζουν να αντιτίθενται φωναχτά και ν’αντιστέκονται στην κυβέρνηση,  έχουν διευρύνει τη ρητορική τους , έχοντας συμπεριλάβει ευρύτερα ζητήματα της παγκοσμιοποίησης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Σήμερα, ζουν με δόγμα τους, τον σεβασμό με κάθε κόστος και παλεύουν για "εργασία, γη, στέγη, τροφή, υγεία,  εκπαίδευση,  ανεξαρτησία,  ελευθερία,  δημοκρατία, δικαιοσύνη και ειρήνη."

Σήμερα, αν και ονομαστικά παραμένουν σε εμπόλεμη κατάσταση με τη μεξικανική πολιτεία, ο αγώνας των ανταρτών είναι περισσότερο ιδεολογικός παρά ένοπλος.  

Όσα και ό,τι κι αν είναι αυτά που κατάφεραν μέσα σε αυτά τα χρόνια από την εξέγερσή τους οι Ζαπατίστας,  λίγοι θα διαφωνούσαν με το συμπέρασμα, πως η εξέγερση μετατόπισε αμετάκλητα τη σχέση μεταξύ των αρχών και του γηγενούς πληθυσμού στην Τσιάπας.

Είναι ένα συναίσθημα που συνοψίζεται στην πινακίδα που υπάρχει στην είσοδο του Oventic: "Βρίσκεστε στο έδαφος των εξεγερμένων Ζαπατίστας . Εδώ οι άνθρωποι αποφασίζουν και η κυβέρνηση πρέπει να υπακούει".

Η κοινότητα Oventic

Οι κοινότητες των Ζαπατίστας βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις μπανάνες, μια τέτοια φυτεία  φαίνεται στην φωτογραφία καθώς και στους κόκκους καφέ , που εμπορεύονται μέσω αυτοδιοικητικών συνεταιρισμών που επιβλέπονται από μια Καλή Κυβέρνηση (junta), που διανέμει τα κέρδη ανάμεσα σε αυτά τα φτωχά αλλά αυτοσυντηρούμενα και ανεξάρτηα χωριά.

Η εκπαίδευση είναι ένας τομέας στον οποίον εστιάζουν ιδιαίτερα οι Ζαπατίστας. Τάξεις ανάγνωσης πραγματοποιούνται  κάθε πρωί.

Κάθε κοινότητα έχει το δικό της ιατρικό κέντρο, το οποίο χρηματοδοτείται εν μέρει από τα κέρδη που προέρχονται από τον καφέ και τις μπανάνες των συνεταιρισμών.

Στη φωτογραφία φαίνεται το  «Γραφείο για τις Γυναίκες και την Αξιοπρέπεια». Οι Ζαπατίστας γυναίκες έχουν βαρύνοντα λόγο στη διαχείριση των κοινοτικών υποθέσεων, καθώς  άνδρες και γυναίκες είναι ίσοι σύμφωνα με το δόγμα των Ζαπατίστας. Οι γυναίκες κατέχουν πολλές θέσεις της ηγεσίας της οργάνωσης, μεταξύ άλλων και ως στρατιωτικοί διοικητές.

 

Ένας φίλος μοιράστηκε μαζί μας μια ερώτηση που έκανε στον οδηγό του, όταν είχε επισκεφτεί τις κοινότητες των Ζαπατίστας :

- «Πόσοι Ζαπατίστας υπάρχουν πραγματικά;»

- «Αυτή η ερώτηση μπορεί να απαντηθεί μόνο με έναν τρόπο: ¡ Un chingo! Ένας σκασμός !»

                            

ΠΗΓΗ : https://omniatv.com/blog/5794-%CE%B6%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82-22-%CF%87%CF%81%CF%8C%CE%BD%CE%B9%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B5%CF%8D%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82

Ημερολόγιο Ζαπατίστας 2015: για τις εξεγερμένες κοινότητες

Τα έσοδα από την πώληση του θα διατεθούν για στήριξη των ζαπατιστικών συνεταιρισμών καφέ. Μπορείτε να το βρείτε στον ΣΥΝ.ΑΛΛΟΙΣ (Νηλέως 35, Θησείο), στην Λακαντόνα (Ηπίτου 4 Σύνταγμα), στο Παγκάκι (Ολυμπίου 17, Κουκάκι) και σε κεντρικά βιβλιοπωλεία

Η σχετική ανακοίνωση:

«Στους σκοτεινούς υπολογισμούς την παραμονή της εξέγερσης βρεθήκαμε στην ανάγκη να απαντήσουμε σε μια σημαντική ερώτηση: Να σκοτώσουμε και να πεθάνουμε σαν να είναι η μόνη δυνατή μας μοίρα; Ή να ξαναχτίσουμε το μονοπάτι της ζωής, αυτό που είχαν καταστρέψει και συνεχίζουν να καταστρέφουν οι από πάνω; Και επιλέξαμε… Επιλέξαμε την εξέγερση, δηλαδή τη ζωή…»

«Είναι πεποίθηση και πρακτική μας ότι για την εξέγερση και τον αγώνα δεν είναι απαραίτητοι ούτε ηγέτες ούτε μεγάλοι άντρες ούτε μεσσίες ούτε σωτήρες. Για να αγωνιστείς χρειάζεσαι μια στάλα ντροπή, κάμποση αξιοπρέπεια και πολλή πολλή οργάνωση.»

Ζαπατίστας 2015: για τις εξεγερμένες κοινότητες, 21 χρόνια μετά την εξέγερση, η αυτονομία δεν είναι σύνθημα, λέξη σε μια αφίσα ή μακρινό όραμα. Αλλά μια πραγματικότητα σε όλα τα επίπεδα της καθημερνής τους ζωής: διοίκηση, οικονομία, εκπαίδευση, υγεία. Μια αυτονομία ολοκληρωμένη, ολική που τους επιτρέπει να μην εξαρτώνται από τον κόσμο του κεφαλαίου.

Αυτήν την αυτονομία, αυτήν την ελπίδα που χτίζεται κάθε μέρα στην εξεγερμένη γη της Τσάπας, θέλουμε να στηρίξουμε με την έκδοση του ημερολογίου. Τα έσοδα από την πώληση του θα διατεθούν για στήριξη των ζαπατιστικών συνεταιρισμών καφέ. Η τιμή του είναι 5 ευρώ.

Μπορείτε να το βρείτε στον ΣΥΝ.ΑΛΛΟΙΣ (Νηλέως 35, Θησείο), στην Λακαντόνα (Ηπίτου 4 Σύνταγμα), στο Παγκάκι (Ολυμπίου 17, Κουκάκι) και σε κεντρικά βιβλιοπωλεία.

ΠΗΓΗ:zapatistas.png

Οι Ζαπατίστας μετά την αποχώρηση του Μάρκος και ο εξεγερμένος Γκαλεάνο.

«Στις 2:08 π.μ., δηλώνω ότι ο Εξεγερμένος Μάρκος - ο αυτοαποκαλούμενος υποδιοικητής από ανοξείδωτο χάλυβα - παύει να υφίσταται».

Με αυτά τα λόγια Υποδιοικητής Μάρκος, επικεφαλής των ανταρτών Ζαπατίστας, στο νότιο Μεξικό , αποχωρεί από την ηγεσία του Ζαπατιστικού Στρατού. Αμέσως μετά την ανακοίνωση αποχώρησής του, ο Μάρκος ανακοίνωσε, το νέο του όνομα με τα εξής λόγια:

"Καλημέρα σύντροφοι. Το όνομά μου είναι Γκαλεάνο. Εξεγερμένος Γκαλεάνο. Μου είπαν ότι, όταν θα ήταν να γεννηθώ και πάλι, θα ήταν συλλογικά".

Πρόκειται για τον Jose Luis Solis Lopez (Galeano) που ήταν δάσκαλος της κοινότητας, και σκοτώθηκε από παραστρατιωτική επίθεση στις 2 Μαΐου. Με τον ίδιο τρόπο ο Μάρκος είχε πάρει το όνομά του από έναν συμπολεμιστή του που δολοφονήθηκε. Η βάφτιση ανταρτών με το όνομα σκοτωμένων συντρόφων τους είναι χαρακτηριστικό της Μεξικάνικης ιστορίας αντάρτικων και κρατάει ακόμα από τον ίδιο τον Πάντσο Βίγια.

Ο Μάρκος υποστήριξε ότι παραιτείται εξαιτίας εσωτερικών αλλαγών που έχουν λάβει χώρα κατά την εικοσάχρονη πορεία των Ζαπατίστας, που αγωνίζεται για δικαιώματα των γηγενών πληθυσμών στην πολιτεία Τσιάπας, και αρνήθηκε τις φήμες που τον ήθελαν άρρωστο.

Ο Στρατός των Ζαπατίστα για την Εθνική Απελευθέρωση (Ejercito Zapatista de Liberacion Nacional EZLN) είναι ένα κοινωνικό πολιτικό και στρατιωτικό κίνημα που ξεκίνησε τη δράση του με την κατάληψη της πρωτεύουσας της πολιτείας Τσιάπας του Μεξικού και στην συνέχεια Η εξέγερση επεκτάθηκε σταδιακά σε άλλες πολιτείες του νότιου Μεξικού. Ξεκίνησε στις αρχές του 1990 με αιτήματα για Γη Ελευθερία Δημοκρατία και αξιοπρέπεια, ενώ συνέχισε υιοθετώντας μια αντινεοφιλελεύθερη οπτική η οποία στο 200 μετεξελίχθηκε σε αντικαπιταλιστική.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις το κανονικό όνομα του Κομαντάντε Μάρκος είναι Rafael Sebastián Guillén Vicente και είναι γεννημένος το 1957. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο UNAM με ειδίκευση στη Φιλοσοφία. Στη Σχολή Φιλοσοφίας ήρθε σε επαφή με τη μαρξιστική θεωρία. Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Άγγελο Γουνόπουλο, ο Μάρκος έχει επιρροές από την Θεολογία της Απελευθέρωσης Φουκώ, τον Αλτουσέρ αλλά και τον δικό μας Νίκο Πουλαντζά. Ξεκίνησε να εργάζεται ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο UAM όμως ύστερα από λίγα χρόνια εγκατέλειψε τη διδασκαλία για να περάσει στην ένοπλη δράση.


                 

Ο EZLN εγκαθιστά σημεία ελέγχου για την προστασία των τραυματιών και των κοινοτήτων

Από το πρωί του Σαββάτου ο αντάρτικος στρατός του ΕΖLN έχει τοποθετήσει σημεία ελέγχου στους δρόμους που οδηγούν στην κοινότητα Guadalupe Tepeyac όπου λειτουργεί το νοσοκομείο του Μεξικανικού ινστιτούτου κοινωνικής ασφάλισης, και σε εκείνους που οδηγούν στην κοινότητα της La Realidad, μία μέρα μετά από την δολοφονία ενός ζαπατίστα και τον τραυματισμό 13 άλλων από ένοπλους του Ανεξάρτητου Κεντρου Γεωργικών Εργατών και Αγροτών-Ιστορικό (CIOAC-Ι)
Οι ζαπατιστικές κοινότητες έχουν γίνει στόχος πολυάριθμων επιθέσεων, κατασχέσεων και κλοπών της γης τους τα τελευταία χρόνια. Η επιθέσεις πραγματοποιούνται από οργανώσεις και παραστρατιωτικές ομάδες πιστές στην κυβέρνηση και αποτελούν μέρος ενός χαμηλής έντασης πολέμου που διεξάγετε ενάντια στις αυτόνομες κοινότητες, μετά την απόσυρση των ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή.
Οι κάτοικοι δεν αφήνουν να περάσουν στις κοινότητες Guadalupe Tepeyac, (που είναι το νοσοκομείο που νοσηλεύονται ορισμένοι από τους τραυματίες), στην La Realidad, (που αποτελεί την έδρα του αυτόνομου συμβουλίου) καθώς και στο San José del Río όπου αναρρώνουν κάποιοι τραυματίες επίσης, αμάξια που επιβαίνουν άνθρωποι που δεν είναι της περιοχής.


ΠΗΓΗ:indymedia

Αυτονομία Ζαπατίστας (autonomia zapatista) - δείτε όλο το ντοκιμαντέρ με ελληνικούς υπότιτλους

Το ντοκιμαντέρ "Autonomia Zapatista" γυρίστηκε από την ανεξάρτητη ομάδα "Arte-Musica-Video" με τη συμφωνία των Αυτόνομων Αρχών των Ζαπατίστας.
Πρόθεσή του είναι να τεκμηριώσει μέσα από βιντεοσκοπήσεις, μαρτυρίες και συνεντεύξεις την καινούργια πολιτική αντίληψη και πρακτική που χτίζεται, κάτω από την αρχή του «κυβερνώ υπακούοντας», στην εξεγερμένη Τσιάπας. Πρακτική που αποδεικνύει στον κόσμο ολόκληρο την υπαρκτή δυνατότητα της οικοδόμησης άλλων κοινωνικών σχέσεων και ενός νέου τρόπου άσκησης της πολιτικής και της δημοκρατίας.
Το ντοκιμαντέρ επικεντρώνεται στην διαδικασία της αυτονομίας σε όλα τα επίπεδα της καθημερινής ζωής (υγεία, εκπαίδευση, δικαιοσύνη, παραγωγή) αλλά και στο εχθρικό περιβάλλον (στρατιωτικοποίηση, παραστρατιωτικές ομάδες, απειλές και επιθέσεις ενορχηστρωμένες από τις κυβερνήσεις του Μεξικού και τις πολυεθνικές), μέσα στο οποίο υλοποιείται η οικοδόμηση ενός άλλου πολιτεύματος, μιας άλλης καθημερινότητας αντίστασης και μιας άλλης κοινωνίας...
«Θέλουμε να επινοήσουμε μια πολιτική από τα κάτω προς τα πάνω. Μια πολιτική που το «κυβερνώ υπακούοντας» θα είναι κάτι παραπάνω από ένα σύνθημα. Μια πολιτική που δεν θα έχει σκοπό την εξουσία. Μια πολιτική που το «δημοψήφισμα» και η «διαβούλευση» θα είναι κάτι παραπάνω από δύσκολες ορθογραφικά λέξεις. Μια πολιτική που ο δημόσιος αξιωματούχος θα μπορεί να είναι ανακλητός από το λαό. 
....Η δημοκρατία είναι η άσκηση της εξουσίας από όλους, από όλες. Κάθε στιγμή, σε κάθε τόπο..»


                                                      Εξεγερμένος Υποδιοικητής Μάρκος.


         

                   

20 ΧΡΟΝΙΑ ΖΑΠΑΤΙΣΤΑΣ - ΜΉΝΥΜΑ ΤΟΥ ΥΠΟΔΙΟΙΚΗΤΉ ΜΑΡΚΟΣ ΠΡΟΣ ΌΛΟΥΣ

Αδελφοί,
Γεννηθήκαμε τη νύχτα
Σε αυτήν ζούσαμε
Και εμείς θα πεθάνουμε μέσα της
Όμως, το φως θα είναι αύριο για περισσότερους
Για όλους εκείνους που κλαίνε σήμερα το βράδυ
Για όσους η ημέρα αρνείται
Για όλο το φως
Για όλα όλα

Ο αγώνας είναι να μας κάνει να ακούσουμε
Και το κακό  η κυβέρνηση φωνάζει υπερηφάνεια
Και καλύπτει με τα όπλα τα αυτιά του
Ο αγώνας μας είναι  σωστή και αξιόλογη δουλειά
Και το κακό  ότι η  κυβέρνηση αγοράζει και πωλεί φορείς και ντροπές
Ο αγώνας μας είναι για τη ζωή
Και  η  κακή κυβέρνηση παρέχει το θάνατο σαν το μέλλον
Ο αγώνας μας είναι  για δικαιοσύνη
Και η πλήρης κακή κυβέρνηση είναι 
των εγκληματιών και δολοφόνων
Το δικό μας είναι από luca la Paz
Και η κακή κυβέρνηση ανακοινώνει τον πόλεμο και την καταστροφή

Γη ,ψωμί, εκπαίδευση, θέματα υγείας
Ανεξαρτησία της ελευθερίας, της δημοκρατίας
Αυτές ήταν οι απαιτήσεις μας
Στη μακρά νύχτα της τα 500 χρόνια
Αυτά είναι σήμερα επείγουσες ανάγκες μας


-----------------------------------------------------------------

Brothers,
We were born at night
In her we lived
And we will die in her
But the light will be tomorrow for more
For all those that today cry the night
For those who the day refuses
For all the light
For all all
Our fight is to make us listen 
And the evil government shouts pride
And it covers with guns his ears
Our fight is by a right and worthy work
And the evil government buys and sells bodies and shames 
Our fight is by the life
And the evil government supplies death like future
Our fight is by justice
And the full evil government
of criminals and assassins
Ours luca is by la Paz
And him bad government announces war and destruction
Ceiling earth work bread health education
Independence democracy freedom
They were our demands
In the long night of the 500 years
These are today our exigencies

                                                 

Η ηρωική επανάσταση - είκοσι χρόνια εξέγερση των Ζαπατίστας

                                                                                         Μάκης Γεωργιάδης

Οι Ζαπατίστας αξίζουν την απεριόριστη αλληλεγγύη κάθε επαναστάτη από τη στιγμή που κατέλαβαν χιλιάδες εκτάρια γης την οποία αναδιένειμαν σε ακτήμονες αγρότες. Επίσης επιχείρησαν να λύσουν το διατροφικό ζήτημα, και σε μεγάλο βαθμό τα κατάφεραν, ενώ ταυτόχρονα έκαναν άλματα στην υγειονομική πολιτική, την πρόσβαση των αυτοχθόνων στην περίθαλψη και στην εκπαίδευση.

Η «παραφωνία» της Τσιάπας

ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Πρωτοχρονιά του 1994. Ο Εθνικοαπελευθερωτικός  Στρατός των Ζαπατίστας (EZLN)  εφορμά από τις ζούγκλες και τα βουνά της επαρχίας Τσιάπας του Μεξικού με μερικές χιλιάδες αυτόχθονες  Ινδιάνους της περιοχής  να σηκώνουν τα όπλα  σχεδιάζοντας και διακηρύσσοντας  τις νέες εφόδους των καταπιεσμένων  για την κατάκτηση των ιδανικών τους.  Για την ανάκτηση της γης τους, για ελευθερία, για αξιοπρέπεια  και δικαιοσύνη.  Η «παραφωνία» μιας ένοπλης εξέγερσης  την ώρα του απόλυτου θριάμβου του νεοφιλελεύθερου οικονομικού μοντέλου και  τους  σκότους  στο οποίο βύθιζε την ανθρωπότητα το  «τέλος της ιστορίας», είναι κραυγαλέα.

Πίνακας -δώρο των εξεγερμένων του Μεξικού στους εξεγερμένους του Δεκέμβρη 2008

Με τα δεδομένα της εποχής η έναρξη ενός τέτοιου αντάρτικου μοιάζει με μια τρέλα. Με μια ρομαντική παρόρμηση  και με μια  αχτίδα φωτός  η οποία  απειλείται άμεσα με εξαφάνιση στη μελανή οπή του  καπιταλισμού ο οποίος βαδίζει ολοταχώς στην παγκοσμιοποίηση.  Η υλική αλλά πάνω από όλα η ιδεολογική υπεροπλία του αντιπάλου είναι αδιαμφισβήτητη. Πόσο μάλλον σε μια χώρα ακραίων ανισοτήτων όπως το Μεξικό όπου  ακόμη και μερικά χρόνια πριν το έτος ορόσημο 1994, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία  γηγενείς κάτοικοι της επαρχίας Τσιάπας ομολογούσαν πως οι ιθαγενείς απαγορευόταν να κυκλοφορούν στα πεζοδρόμια χωριών και πόλεων. Ήταν αναγκασμένοι να περπατούν στο δρόμο διακινδυνεύοντας την ίδια τη ζωή τους  κάθε φορά που περνούσε αμάξι ή  αυτοκίνητο. Τα κατάλοιπα της φεουδαρχικής κοινωνίας  ήταν τόσο ισχυρά ώστε  οι γυναίκες  οι οποίες εργάζονταν στα  λατιφούντια και τις απέραντες γαίες των «κασίκες» – δηλαδή των μεγαλογαιοκτημόνων – υπόκεινται στο δίκαιο της «πρώτης νύχτας του γάμου». Ήταν δηλαδή επί της ουσίας αντικείμενα και ιδιοκτησία του γαιοκτήμονα ο οποίος απολάμβανε δικαίωμα χρήσης στο γυναικείο σώμα  το οποίο έπρεπε να χάσει την παρθενία του  από τον ίδιο την προηγούμενη  νύχτα  από τον γάμο. Πώς εμφανίζεται έτσι ξαφνικά μια χούφτα  ρακένδυτων και  φτωχά οπλισμένων ανταρτών η οποία τολμά να μιλήσει για  αναδιανομή της γης, για  τροφή, αξιοπρέπεια, ισότητα  αλλά και για υγεία και μόρφωση των ιθαγενών παράλληλα με το δικαίωμά τους στην αυτονομία, το σεβασμό στην καταγωγή, τις συνήθειες και τα έθιμά του;   Ποια δύναμη τους ενθαρρύνει να διακηρύξουν πως ο απελευθερωτικός αγώνας του κινήματος των  Ζαπατίστας θα  φτάσει ως την πρωτεύουσα, ως την πόλη του Μεξικού;  Είκοσι χρόνια πριν αυτά τα ερωτήματα  ζητούσαν επιτακτικά απαντήσεις, αλλά και είκοσι χρόνια μετά είναι βέβαιο πια πως κάτι σημαντικό  συμβαίνει σε αυτή τη γωνιά της γης που αξίζει τον κόπο να μελετηθεί.

Το αίτημα για ΓΗ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ είναι ακόμη ζωντανό στο Μεξικό

Προοίμιο των σύγχρονων επαναστάσεων του 21ου αιώνα

Η εξέγερση των Ζαπατίστας έχει πάρει  τα χαρακτηριστικά  ενός από τα πλέον ενδιαφέροντα κοινωνικά πειράματα  αντικαπιταλιστικής συγκρότησης ενός κοινωνικού σχηματισμού στην εποχή μας. Ερίζουν πολλοί για το αν η ένοπλη εξέγερση  την 1η του Γενάρη του 1994  ήταν ο τελευταίος σπασμός μιας σειράς ιστορικών επαναστατικών παραδειγμάτων ή εάν ήταν η πρώτη εξέγερση της νέας χιλιετίας και ένα προοίμιο  των απελευθερωτικών εγχειρημάτων που φέρνει η εποχή μας όπου η  βαθιά δομική και αδιέξοδη κρίση του καπιταλισμού τροφοδοτεί ολοένα και πιο διογκούμενα κινήματα  αντίστασης και ανατροπής  την ίδια ώρα που τα αδιέξοδα πολλαπλασιάζονται.

Η αλήθεια δεν μπορεί να έχει αφοριστικό  και απόλυτο χαρακτήρα, ούτε ασφαλώς είναι επίπεδη και σε ευθεία γραμμή.  Το αίτημα για «γη και ελευθερία» διατυπώνεται, μετασχηματίζεται, υποχωρεί και επανέρχεται με οξύτητα  στο προσκήνιο  των χωρών της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. «Η γη ανήκει σε αυτούς που τη δουλεύουν», ήταν μια από τις βασικές σκέψεις και τα συνθήματα του μεγάλου μεξικανού επαναστάτη Εμιλιάνο Ζαπάτα ήδη από το 1910.   Το κοινωνικό ζήτημα  και οι αγροτική μεταρρύθμιση  παραμένουν αλληλένδετα στο Μεξικό  στο πέρασμα ατού του αιώνα και παρά τις τεράστιες ποιοτικές μεταβολές που έχει επιφέρει ο καπιταλισμός σε μια άρχουσα τάξη  της οποίας  γείτονας και πρόθυμος σύμμαχος είναι ασφαλώς οι ΗΠΑ. Η ήττα της μεξικανικής επανάστασης η οποία  είχε  και τα χαρακτηριστικά εμφυλίου πολέμου  ειδικά μετά το 1914 ήταν καταλυτική. Η σύγκρουση μεταξύ  των ισχυρών γαιοκτημόνων «κασίκες» και των λατιφουντίστας από τη μια πλευρά και των εργατών γης των αγροτών και του βιομηχανικού προλεταριάτου από την άλλη , ήταν σφοδρότατη και το ζήτημα της εξουσίας είχε τεθεί επί τάπητος σχεδόν αμέσως μετά την ανατροπή και εκδίωξη του «σιδερένιου» και απόλυτου μονάρχη της χώρας Πορφύριο Ντιάζ το 1911.

Η άρχουσα τάξη  του Μεξικού και ο πρόεδρος Καράνθα, άλλοτε σύμμαχος των στρατηγών Φρανσίσκο  Βίλλα και Εμιλιάνο Ζαπάτα και σφετεριστής της εξουσίας,  με τη βοήθεια των ΗΠΑ οι οποίες θα εισβάλουν στη χώρα εν μέσω του Α΄ παγκοσμίου πολέμου θα καταφέρουν  να καταστείλουν την επανάσταση. Τα στρατεύματα του στρατηγού  Τζ. Πέρσινγκ εξουδετερώνουν το στρατό του Βίλλα ο οποίος πέφτει νεκρός το 1917 και με τη δολοφονία του Ζαπάτα σε ενέδρα το 1919  ουσιαστικά η επανάσταση  τερματίζεται με τη νίκη των γαιοκτημόνων.

Αν εξετάσει κανείς  τη δομή ακόμη και των σημερινών κοινωνιών της Λατινικής Αμερικής από την Παραγουάη ως τη Βραζιλία και  από το Μεξικό ως τη Βολιβία  θα διαπιστώσει ότι  κατάλοιπα φεουδαρχικών δομών και θεσμών είναι ακόμη ισχυρά και συνυπάρχουν  σε απόλυτη αρμονία με τον προηγμένο βιομηχανικό και χρηματιστικό καπιταλισμό. Το αίτημα για «γη και ελευθερία όπως διατυπώθηκε από τις αρχές του 20ου αιώνα  σε μεγάλο βαθμό μένει ανεκπλήρωτο. Υπό αυτό το πρίσμα η επιρροή των επαναστατικών ιδεών του Ζαπάτα  δεν εξαφανίστηκε ποτέ από το γίγνεσθαι του Μεξικού. Έτσι ο Εθνικοαπελευθερωτικός Στρατός των Ζαπατίστας εμφανίστηκε  την 1η του Γενάρη του 1994 ως ώριμο τέκνο της ανάγκης και της οργής των  αυτοχθόνων πληθυσμών της Τσιάπας πατώντας ωστόσο  γερά σε μια επαναστατική παράδοση και  αιτήματα τα οποία ποτέ δεν έσβησαν στο  πέρασμα των 75 χρόνων  που μεσολάβησαν  από τη δολοφονία του Ε. Ζαπάτα.

Το ένοπλο κίνημα των Ζαπατίστας ήρθε σημειολογικά και σε μια ακόμη  στιγμή ποιοτικής καμπής. Η 1η Γενάρη του 1994 ήταν και η εναρκτήρια ημερομηνία της ισχύος της NAFTA,  της περιφερειακής ολοκλήρωσης δηλαδή της Βορείου Αμερικής με τη ζώνη ελεύθερων εμπορικών συναλλαγών. Η εφαρμογή της NAFTA  όπως ήταν φυσιολογικό όξυνε τις ήδη αβυσσαλέες ανισότητες στο Μεξικό. Τα  αμέσως επόμενα χρόνια η φτώχεια θα άγγιζε το 55%  ως και 75%  πολλών  κοινωνικών στρωμάτων  όταν επισήμως τα ποσοστά φτώχειας σε αυτήν την χώρα των 100 εκατομμυρίων κατοίκων υπερέβαιναν κατά μέσο όρο το 43% και στους πληθυσμούς των  αυτοχθόνων  είναι κατά πολύ αυξημένο.

Στο Μεξικό το ποσοστό αναλφαβητισμού είναι 10,46%, αλλά στις κοινότητες των Ινδιάνων ξεπερνάει το 50%. Μάλιστα, το 75% των παιδιών των Ινδιάνων δεν τελειώνουν ούτε καν την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Το 86% της παιδικής θνησιμότητας οφείλεται σε απλές εντερικές διαταραχές, ενώ το 60%  των παιδιών υποσιτίζεται. Οι τραγικές συνθήκες διαβίωσης και η εξαθλίωση οδήγησαν  τελικά στην ένοπλη σύγκρουση και την κήρυξη του πολέμου στην κεντρική κυβέρνηση του Μεξικού. Σε μια χώρα όπου η διαφθορά  και το λαθρεμπόριο ναρκωτικών βασιλεύουν και η ωμή κρατική και παραστρατιωτική βία παρελαύνει με βήμα ταχύ.

Σε αυτό το πλαίσιο η  ένοπλη σύρραξη με το κράτος και τους κάθε λογής κατασταλτικούς μηχανισμούς απαιτούσε, και εξακολουθεί να απαιτεί, αποφασιστικότητα, συνείδηση, βαθιά πολιτικοποίηση και γενναιότητα που αποδείχτηκαν στο πέρασμα αυτών των είκοσι ετών τόσο που η συζήτηση γύρω από ένα  πολυδιάστατο κοινωνικό πείραμα να  έχει πάρει παγκόσμιες διαστάσεις, ενώ ταυτόχρονα μεγεθύνεται και η επιρροή του βαπτιστικού κινήματος σε  πολλές χώρες αλλά και κόμματα κι οργανώσεις της Αριστεράς, της  αυτονομίας, του αντιεξουσιαστικού χώρου και κάθε φύσεως κοινωνικών κινημάτων.

Οι αντιφάσεις σε αυτήν την εικοσαετή πορεία των  Ζαπατίστας και στο εγχείρημα της οικοδόμησης νέων  μορφών κοινωνικής οργάνωσης, διακυβέρνησης και οργάνωσης της παραγωγής  είναι φυσικό να  γεννούν προβληματισμούς και να  αγγίζουν μια μεγάλη σειρά ζητημάτων  της  επαναστατικής θεωρίας.  Ωστόσο  οι αντιφάσεις προκύπτουν από τη γνησιότητα  και την πρωτοτυπία των μορφών του ζαπατιστικού αγώνα στις νέες συνθήκες του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, ακόμη κι αν  πολλές  πλευρές αυτής της δράσης μοιάζουν  να έχουν τις ρίζες τους  τόσο  σε παραδείγματα του  «ουτοπικού σοσιαλισμού», των  παραδοσιακών αντάρτικων κινημάτων της Λατινικής Αμερικής  έως το ρεφορμισμό.  


 

Η αρχική σφοδρή ένοπλη αντιπαράθεση του EZLN  με τα κυβερνητικά στρατεύματα υποχώρησε έπειτα από  τη διαδικασία διαλόγου με την κυβέρνηση  με αντικείμενο την αυτονομία και την  αναγνώριση  συνταγματικών δικαιωμάτων ισότητας στους ιθαγενείς, ιδίως μετά τις Συμφωνίες  του Σαν Αντρές το 1996.  Όπως ήταν φυσικό η κυβέρνηση πετώντας κάποια ψίχουλα προς τους ιθαγενείς και τους εργάτες γης  δεν έδειξε καμιά διάθεση να σεβαστεί τα αιτήματα των Ζαπατίστας και από τότε ο πόλεμος «χαμηλής έντασης» καλά κρατεί. Ο EZLN αποφασίζει έτσι να διακόψει τις σχέσεις του με το κράτος και ν’ αρχίσει να εργάζεται ανεξάρτητα από την κυβέρνηση, για να κερδίσει το στοίχημα οικοδόμησης της αυτονομίας.

Σταδιακά  επήλθε ο διαχωρισμός του στρατιωτικού από το πολιτικό σκέλος και ο EZLN  αποσύρθηκαν στις ζούγκλες και στα βουνά της Τσιάπας.  Η οικοδόμηση του πολιτικού σκέλους  στήθηκε με τις αποκαλούμενες Βάσεις Στήριξης των Ζαπατίστας και τα Συμβούλια καλής Διακυβέρνησης τα οποία έχουν μετεξελιχθεί ουσιαστικά σε ένα σύστημα αυτοδιοίκησης και συντονισμού των 38 ορεινών δήμων της Τσιάπας οι οποίοι βρίσκονται υπό τον έλεγχο και την καθοδήγηση των Ζαπατίστας.

Ήδη από το καλοκαίρι του 2005 και μετά την επονομαζόμενη Έκτη Διακήρυξη της ζούγκλας Λακαντόνα μπαίνει σε εφαρμογή και  η διεύρυνση του  πολιτικού Μετώπου με  άνοιγμα σε πολιτικές οργανώσεις,  συλλογικότητες, φορείς και προσωπικότητες  η οποία φέρει την ονομασία «Η Άλλη Εκστρατεία».  Η επιδίωξη είναι μια ευρύτατη συσπείρωση  οριζόντιου χαρακτήρα όπου  επιδιώκεται μια  μίνιμουμ συμφωνία πολιτικού και ιδεολογικού χαρακτήρα όπου  οι αποφάσεις θα παίρνονται από  καθολικές συνελεύσεις, με ενεργή συμμετοχή όλων  με εναλλαγή στις θέσεις ευθύνης και με άμεση ανακλητότητα ώστε να προαχθεί ένα μοντέλο  αντιαυταρχικό, με άμεση δημοκρατία και χωρίς συγκεντρωτισμό και παραγοντισμούς. Το 2006  η  ιδέα της «Άλλης Εκστρατείας»  περνάει  τα σύνορα του Μεξικού και παίρνει διεθνείς διαστάσεις κατακτώντας σημαντική απήχηση.

Αυτό που πρέπει  να λαμβάνει κανείς σοβαρά υπόψη για να διαπιστώσει  αν και σε ποιο βαθμό οι Ζαπατίστας έχουν καταφέρει κάτι και αν οι πολιτικές επιλογές τους δικαιώνονται είναι  να δει τα μετρήσιμα αποτελέσματα στη ζωή των ανθρώπων  στην Τσιάπας  και  κατόπιν με βάση και τη θεωρία να ανιχνεύσει τις προοπτικές και το μέλλον ενός τέτοιου εγχειρήματος. Στην πραγματικότητα οι Ζαπατίστας αξίζουν  την απεριόριστη αλληλεγγύη, τη συνδρομή και τη συμπαράσταση κάθε επαναστάτη από τη στιγμή που ανακατέλαβαν χιλιάδες εκτάρια γης και την αναδιένειμαν. Επιχείρησαν  να λύσουν το διατροφικό ζήτημα και σε μεγάλο βαθμό τα κατάφεραν ενώ ταυτόχρονα έκαναν άλματα την υγειονομική πολιτική, την πρόσβαση των αυτοχθόνων στην περίθαλψη και στην εκπαίδευση και διαφύλαξαν ένα  πολιτισμικό μωσαϊκό κοινοτήτων και 57  φυλών Ινδιάνων  οι οποίοι μιλούν 92 διαφορετικές γλώσσες και διαλέκτους  και έβαλαν σε πρώτο πλάνο  το ζήτημα της ισότητας των δύο φύλων. Όλα αυτά είναι στοιχεία έμπνευσης και θέλησης που  μπορούν να δράσουν ενοποιητικά.

Ένα αντιφατικό και ενδιαφέρον κοινωνικό πείραμα

ΚΑΤ’ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΤΟΥ ΤΖΟΝ ΧΟΛΟΓΟΥΕΪ

Θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσει κανείς πως οι Ζαπατίστας σε αυτή την εικοσάχρονη διαδρομή τους χρησιμοποίησαν με μεγάλη επιτυχία και περισσότερο από κάθε άλλο ένοπλο κίνημα, τη δύναμη του λόγου  γεγονός το οποίο  οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και την  προσωπική καλλιέργεια και μόρφωση του υποδιοικητή Μάρκος ο οποίος έχει  καταφέρει  με ένα συνδυασμό στοιχείων μαρξισμού, φιλελευθερισμού, ουτοπικού σοσιαλισμού και αναρχισμού  να διευρύνει το ακροατήριο  ενός κινήματος τόσο ένοπλου όσο και πολιτικού το οποίο ωστόσο παραμένει περιορισμένο χωρικά και  απομονωμένο στα ορεινά  μιας  μεγάλης χώρας.

«Σκοπός μας είναι ο μετασχηματισμός αυτής της χώρας και η μοναδική πρόταση για να τη μετασχηματίσουμε σε κάτι πιο δίκαιο, δημοκρατικό και ελεύθερο προέρχεται από τα αριστερά. Αν είναι αλήθεια πως υπάρχουν πολλοί αριστεροί τρόποι σκέψης, επίσης είναι αλήθεια πως υπάρχει κάτι που μας βάζει σε κοινό παρονομαστή κι αυτό είναι ο εχθρός: ο καπιταλισμός», ήταν τα λόγια του Υποδιοικητή Μάρκος, σε μια από τις πρώτες συναντήσεις της Άλλης Εκστρατείας τον Αύγουστο του 2005.

Ο αντικαπιταλισμός  των Ζαπατίστας  όπως και κάθε αντικαπιταλισμός ο οποίος δε συνοδεύεται με ένα θετικό προσδιορισμό  ενός απελευθερωτικού προτάγματος  και δεν περιλαμβάνει στρατηγικούς στόχους ανατροπής των υφιστάμενων καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, είναι φυσιολογικό να επιδέχεται πολλαπλών ερμηνειών και να αποκτά  προβληματικό χαρακτήρα.

Από την άλλη πλευρά  και οι ίδιες οι αντιφάσεις του ζαπατιστικού κινήματος  από την επιλογή των μέσων πάλης – τη διάσταση  ένοπλου και πολιτικού αγώνα – ή τη σταδιακή διολίσθηση σε διαχειριστικά μοντέλα  θεσμών με  αστική μορφή και περιεχόμενο όπως  τα ζητήματα της δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και άλλα, βάζουν το ζαπατιστικό κίνημα στο επίκεντρο κριτικών διαφορετικών αποχρώσεων όπου από επαναστατική  άποψη μπορεί να θεωρηθούν  ή και να κατηγορηθούν ως  «αθεράπευτα ρεφορμιστές» ή ακόμη και μεταμοντέρνοι εξεγερμένοι και από την άλλη πλευρά ως  πολύ  ακραίοι και  υπερεπαναστάτες.

Ακόμη και  αντιεξουσιαστικά ρεύματα και τάσεις της αυτονομίας που εν γένει  συμμετέχουν στις διαδικασίες της Άλλης Εκστρατείας ή βλέπουν με συμπάθεια τον αγώνα των Ζαπατίστας, ασκούν δριμέα  κριτική  στο κίνημα κάνοντας λόγο για υποχωρήσεις σε ότι αφορά τον ένοπλο αγώνα ή τους κατηγορούν ότι έχουν υποκύψει σε  μαρξιστικές – κομμουνιστικές  μορφές σκέψης, δράσης και οργάνωσης οι οποίες υπονομεύουν δήθεν το εγχείρημα της αυτονομίας. 

Στην πραγματικότητα αυτοί οι οποίοι δείχνουν απόλυτα ικανοποιημένοι και σύμφωνοι με τους Ζαπατίστας θωρώντας τους σαν επιβεβαίωση των θεωρητικών τους σχημάτων είναι οι οπαδοί του «ανοιχτού μαρξισμού» όπως ο Τζ. Χόλογουεϊ ο οποίος συμπυκνώνει τη σκέψη του στο βιβλίο «Ας αλλάξουμε τον κόσμο χωρίς να καταλάβουμε την εξουσία» ή  ακόμη και ο  ιταλός φιλόσοφος Τ. Νέγκρι  ο οποίος  αναπαράγει το θεωρητικό μοντέλο των «κομμουνιστικών νησίδων» μέσα στον καπιταλισμό.

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Άθικτος παρέμεινε ο κοινωνικός τρόπος παραγωγής

«Η ΣΗΜΑΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ»

Η αλήθεια είναι πως για να σκιαγραφηθεί το μέλλον του ζαπατιστικού μοντέλου  θα πρέπει να  απαντηθούν με σαφήνεια  τρία κομβικά ζητήματα τα οποία  μόνο ακροθιγώς προσεγγίζονται από αυτό το κίνημα και υποβαθμίζονται τελείως  από πολλά κομμάτια υποστηρικτών του. Τα ζητήματα αυτά αφορούν  το επαναστατικό υποκείμενο, τη σύνθεση και το ρόλο του σε μια διαδικασία επαναστατικής ανατροπής.

Δεύτερο μεγάλο ζήτημα το επαναστατικό κόμμα, ο χαρακτήρας και ο ρόλος του αλλά και το θεωρητικό του υπόβαθρο. Σε αυτό το σημείο  είναι φανερό ότι  τα ιδεολογικά ρεύματα που  βρίσκονται σε άμεση συνάφεια με τους Ζαπατίστας όσο και οι ίδιοι  οι Ζαπατίστας  έχουν υποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό το ρόλο του κόμματος από το κίνημα. Γεγονός το οποίο οδηγεί  τόσο σε οργανωτική διάχυση αλλά επιπλέον αδυνατεί ως σχήμα να  συνδεθεί  βαθύτερα και αποτελεσματικότερα με την εργατική τάξη και τα άλλα εκμεταλλευόμενα στρώματα της μεξικανικής κοινωνίας, να τα συντονίσει και να τα εντάξει σε μια βαθύτερη επαναστατική διαδικασία ριζικής ανατροπής των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.

Απότοκη αυτής της αντίληψης είναι και η τραγική αδυναμία  διασύνδεσης τακτικών στόχων και στρατηγικής και εκπόνησης του απαραίτητου επαναστατικού προγράμματος το οποίο θα θέτει  όχι μόνο τους άμεσους στόχους της ανατροπής αλλά θα έχει και στοιχεία θετικού προσδιορισμού μιας νέας απελευθερωτικής και εν πολλοίς κομμουνιστικής – αταξικής κοινωνίας.  Η γοητεία που ασκεί σε ρεύματα  όπως αυτά που ήδη αναφέρθηκαν (του Χόλογουεϊ και του Νέγκρι) είναι η απομόνωση  του ζητήματος του κράτους, της εξουσίας και της επανάστασης και η  αποσπασματική αντιμετώπιση του στο πλαίσιο μιας περιφέρειας ή μιας «νησίδας» χωρίς στην πραγματικότητα να θίγεται ο πυρήνας του καπιταλισμού και η αναγκαιότητα συνολικής και μέχρι τέλους σύγκρουσης με τους θεσμούς αναπαραγωγής της αστικής κυριαρχίας όπως το κράτος, η δικαιοσύνη, τα εκλογικά συστήματα και η όλη δομή και οργάνωση του φορέα  εξουσίας της αστικής τάξης.

Η άρνηση αυτής της αναγκαιότητας  στερεί και από τον όποιο αντικαπιταλισμό κάποιο ουσιαστικό περιεχόμενο  και ταυτόχρονα κρατάει το κοινωνικό πείραμα των ζαπατίστας καθηλωμένο σε περιφερειακό  και εξ αντικειμένου περιορισμένο επίπεδο σε μια διαδικασία που μοιάζει περισσότερο με την ομφαλοσκόπηση  στις έννοιες της αυτοδιαχείρισης και της αυτονομίας  οι οποίες είναι περικυκλωμένες από έναν ωκεανό εμπορευματικών και εκμεταλλευτικών καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής όχι μόνο στο Μεξικό. Εξετάζοντας κανείς υπό αυτό το πρίσμα  το «μετασχηματισμό» στον οποίο αναφέρεται και ο υποδιοικητής Μάρκος, δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει με τους επικριτές του  επαναστατικού μαρξισμού οι οποίοι διαπιστώνουν ότι οι Ζαπατίστας κινούνται εκτός κάποιου «ορθόδοξου» ή «παραδοσιακού» επαναστατικού μοντέλου.

Αυτό ωστόσο δεν σημαίνει και τη δικαίωση  ρεφορμιστικών και μικροαστικών αντιλήψεων αλλά αντιθέτως τα  κομβικά ζητήματα  που  αφορούν κάθε επανάσταση  αναζητούν ακόμη απαντήσεις και  είναι πεδίο ιδεολογικής, θεωρητικής και πολιτικής διαπάλης  και στους κόλπους των Ζαπατίστας. Από αυτήν την άποψη  αναδεικνύεται και το πόσο σημαντικά είναι αυτά τα  ζητήματα και πως η έκβαση μιας επανάστασης  εξαρτάται σε  απόλυτο σχεδόν βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο τελικά θα απαντηθούν καθώς όπως και ο ίδιος ο υποδιοικητής Μάρκος  σημείωσε  υπάρχουν πολλοί αριστεροί τρόποι σκέψης, αλλά και δράσης.  Η αυθεντικότητα και το πάθος των Ζαπατίστας ωστόσο  είναι αδιαμφισβήτητα, η προσπάθεια ειλικρινής και πρωτότυπη  και άξια κάθε σεβασμού καθώς ανταποκρίνεται σε πραγματικές συνθήκες της Λατινικής Αμερικής και όχι σε αφηρημένα ιδεολογικά σχήματα  φιλοσόφων και διανοητών της Δυτικής Ευρώπης.

Για κλείσιμο  και προς επίρρωση του παντοτινού έρωτα για την επανάσταση παραθέτουμε  τα εξής λόγια από το μήνυμα του υποδιοικητή Μάρκος για τα είκοσι χρόνια από την έναρξη της εξέγερσης :

«Είναι έδαφος  Ζαπατίστας, είναι Τσιάπας, είναι το Μεξικό, είναι η Λατινική Αμερική, είναι η Γη. Και είναι Δεκέμβρης 2013, κάνει κρύο, όπως έκανε πριν από 20 χρόνια, και όπως και τότε , σήμερα μια σημαία είναι το καταφύγιό μας: αυτή της εξέγερσης»…

                                         

Δημοσιεύθηκε στο ΠΡΙΝ, 4.1.2014

ΠΗΓΗ:http://vathikokkino.com/2014/01/%CE%B7-%CE%B7%CF%81%CF%89%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%84%CF%89%CE%BD-%CE%B6%CE%B1%CF%80%CE%B1%CF%84%CE%AF%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%82/